degrotelijnen.nl

Zwermkracht

De analogie en metafoor van een zwerm vogels is verhelderend voor het concept samenwerken: Samen kun je dingen bereiken, die je in je eentje niet of nauwelijks zouden lukken. Je versterkt elkaars kracht.

Wat is een zwerm?

Het begrip zwerm komt uit de natuur en beschrijft een groep insecten, vogels of vleermuizen, die schijnbaar als één groep bewegen, vergelijkbaar met een school vissen. Het voortbewegen in een zwerm heeft als voordeel dat de groep minder kwetsbaar is voor aanvallen van roofdieren. Een zwerm is wendbaar; wisselt snel van richting.

Een zwerm kent slechts 3 simpele basiswetten (volgens wetenschappelijk onderzoek bij zwermen vogels, mieren, sprinkhanen en vissen):

  1. Voorkom botsingen (vermijding/scheiding);
  2. Beweeg in de gemiddelde richting van degenen die het dichtst bij je in de buurt vliegen (richten, snelheid houden);
  3. Beweeg je naar de gemiddelde positie van degenen, die het dichtst bij je vliegen (cohesie, bij elkaar blijven).

Lessons learned:

Met twee initiatieven vanuit FM2Share dit jaar (de vakbeurs in januari en kennisevent FM2Xplore in november) hebben we veel geleerd over samenwerken als zwerm. Binnenkort verschijnt daarover een wat uitgebreider artikel in een vakblad, maar hieronder alvast de belangrijkste lessen:

  • In een zwerm is er geen hiërarchie. Activiteit moeten écht ontstaan uit de binding tussen de mensen onderling, rond een gedeeld doel. Het bestaansrecht van de zwerm zit in het collectief enthousiasme!
  • Ook een zwerm vraagt georganiseerde samenwerking; iemand moet (tijdelijk) de leiding op zich willen nemen en anderen kunnen ‘meenemen in de vlucht’ (leiderschap, mensen enthousiasmeren en motiveren);
  • Kwadratisch organiseren: de échte kopgroep/ voorhoede moet groot genoeg zijn om een kwadratisch aantal mensen in beweging te brengen en houden (met 8 actieven kun je 64 mensen ‘meekrijgen’ zonder roofbouw te plegen op je eigen inspanningen en enthousiasme);
  • Deel de zwermprincipes en de basisregels, en bespreek ze regelmatig met elkaar. De regels lijken eenvoudig, maar in de toepassing zit de uitdaging! ‘Niet botsen’ laat zich vertalen als ‘laat los en vertrouw op ieders deskundigheid’. Loslaten is lastig voor generatie X…
  • Zwerm is geen ‘gratis lunch’: als je meedoet, heb je een actieve rol. Overigens selecteert dit zichzelf uit. Wie zich niet verbonden voelt, haakt af, omdat er niets ‘gehaald’ kan worden.
  • Ook ‘Snelheid houden’ is van belang; de korte voorbereidingstijd van de initiatieven werkt in zwermsamenwerking als katalysator: Successen worden gedeeld en gevierd; het enthousiasme blijft hoog en daarmee voedt de zwerm zichzelf.
  • Cohesie is belangrijk: Ontmoet elkaar, deel en vier successen. Het is de ongeschreven inspanningsverplichting die aanstekelijk werkt. En het vertrouwen dat we samen het bijna onmogelijke tóch voor elkaar zullen krijgen!
  • Samen bereik je meer, maar het is ook ‘prettiger werken’. Omdat een zwerm niet gebaseerd is op eerdere verdiensten, niveau of andere status, krijgt iedereen de kans te brengen wat hij of zij in zich heeft. Werken vanuit de kracht van ‘willen en kunnen’ geeft veel energie.

Met collega én vriendin Annelies Meijers ben ik van mening dat je als adviseur ook in organisaties op zoek kunt gaan naar ‘interne zwermkracht’. Ik vind dat een interessante gedachte. Zwermprincipes inbrengen in bijvoorbeeld complexe verandertrajecten, geeft een hele nieuwe dynamiek en energie. Daar waar soms het zelf oplossend vermogen lijkt te zijn ‘weggemanaged’ de afgelopen jaren, kan het verfrissend zijn de selectie van betrokkenen eens heel anders te laten plaatshebben: Het veranderteam samenstellen uit mensen die zich zelf melden om mee te denken; vanuit intrinsieke bevlogenheid, betrokkenheid of nieuwsgierigheid. Uiteraard niet vrijblijvend: Als je je meldt; krijg je ook een actieve rol!

Een zwerm werkt langer divergerend; verkent alle mogelijkheden en zelfs als iets niet (zomaar) lijkt te kunnen, wordt het nog niet meteen aan de kant geschoven. Daarbij houd een zwerm het simpel; er is geen controle waar het niet hoeft; een groot beroep op de eigen verantwoordelijkheid doet veel mensen stralen en excelleren. Zwermen geeft ontzettend veel energie!

Wat zou er gebeuren als iedere organisatie op zoek ging naar zijn of haar ‘interne zwerm’?

Deel dit bericht

Share on linkedin
Share on print
Share on email
Judith-Homefoto

Wie ben ik?

Als zelfstandig interim manager/ procesbegeleider voeg ik me snel en gemakkelijk in een organisatie en help de ambities en doelen scherp te krijgen...

IMG_1713

Wat doe ik?

Vanuit mijn expertise op het gebied van verandermanagement, huisvesting en bedrijfsvoering, ondersteun ik organisaties bij uiteenlopende verbetertrajecten...

Life Long Learning

Door te lezen ontsnap ik even aan de druk van alledag. Niets lekkerder dan in een boek verdwijnen, de tijd te vergeten en je in een andere wereld wanen...